Oliver Injac: VELjKO GUBERINA, ČOVEK KOJI JE PROSLAVIO PROFESIJU I ONA NJEGA – 100 GODINA OD ROĐENJA DOAJENA ADVOKATURE

U godini za nama navršilo se 100 godina od rođenja Veljka Guberine, advokata koji je ceo svoj život nesebično posvetio advokatskoj profesiji, braneći mnoge optužene i za najteža krivična dela širom bivše nam velike države.

Pravnik, publicista, političar, pokrovitelj studentskih nadmetanja iz retorike, protivnik smrtne kazne… Nakon njegove pojave na pravosudnoj sceni kasnih pedesetih godina prošlog veka, ništa više nije bilo isto: kao ličnost bio je veoma zanimljiv novinarima, koji su opširno pisali o njegovom prepoznatljivom besedničkom stilu.

Do danas su ostali upamćeni njegovi, slobodno se može reći, legendarni slučajevi, među kojima su „Voz br. 116”, Farkaždinski slučaj, „Prsten i poslednje pismo hajduka sa asfalta” Dragoljuba – Dragana Gutića, tragedija zatvorenika iz Korduna Radeta Đankovića, Točilovac, ljubav i smrt Miluna Jovanovića i Jovanke Cvetković na Goliji, krvava kumanovska svađa komšija, slučaj Despotova, poznat kao „zrenjaninski Džek Trbosek”, slučaj Gavre, ubistvo u Đenovi, odbrana zastavnika Turudića u predmetu „Fića”, atentat na turskog ambasadora, kao i Tajna sela Šalinac, u kojoj su, posle pet godina borbe, optuženi oslobođeni zbog utvrđenog nasilja policije. Njegovi karakteristični branilački nastupi doveli su do ustanovljenja prepoznatljivog „stila Guberina”.

RANI ŽIVOT I OBRAZOVANJE

Veljko Guberina rođen je 1925. godine u Vrginmostu, na Kordunu, u današnjoj Hrvatskoj, tada Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca. Detinjstvo i mladost proveo je u svojoj uzornoj srpskoj građanskoj porodici u Karlovcu, ali nakon što je više članova njegove najbliže porodice stradalo u masovnom zločinu u pravoslavnoj crkvi u Glini, maja 1941. godine, bili su primorani da prebegnu u Srbiju i nastane se u Jagodini.

U Beograd je prešao 1945. godine. Iste godine je uhapšen i osuđen zbog svoje demokratske političke orijentacije na „četiri godine zatvora sa prinudnim radom i oduzimanjem svih građanskih prava u trajanju od dve godine, za krivično delo protiv naroda i države”. Branili su ga tada poznati advokati Vojislav Lukić, Svetislav Panajotović i dr Dragić Joksimović. Vrhovni sud je delimično usvojio žalbu i kaznu smanjio na tri godine, koju je Guberina odležao u zatvorima i kazneno-popravnim domovima ukupno 20 meseci i 16 dana.

S obzirom na to da mu je bilo onemogućeno da upiše studije prava u Beogradu, Pravni fakultet je završio u Ljubljani 1951. godine, izdržavajući se kao građevinski radnik u Beogradu. Naime, šalterski službenik administracije Pravnog fakulteta u Beogradu zamerio mu je što, nakon dobijanja uslovnog otpusta iz Kazneno-popravnog doma Niš, nije otišao na radnu akciju „Brčko–Banovići” 1947. godine.

POČETAK ADVOKATSKE KARIJERE

Nakon odsluženja vojnog roka u Prilepu i Kavadarcima i kratkotrajnog službovanja u Birou za organizaciju i unapređenje trgovinske mreže, od oktobra 1953. godine kao advokatski pripravnik stažirao je kod advokata Atanasija Janića i Milana Tadića, kao i u Okružnom sudu u Beogradu, kod sudije Dušana Đorđevića.

Advokatski ispit položio je u Skoplju 1955. godine, a advokatsku kancelariju u Beogradu otvorio je u novembru naredne godine. Tada počinje karijera od nekoliko decenija, za pamćenje.

Knjiga Olivera Injca – Velike advokatske odbrane inspirisala je dramaturge popularne televizijske serije Branilac

MEĐUNARODNI ANGAŽMAN

U Hagu je 1996. godine branio Radoslava Kremenovića, osumnjičenog za učešće u masakru u Srebrenici 1995. godine, kao i Mladena Radića, jednog od čuvara u logoru Omarska.

Suma sumarum, branio je preko 700 optuženih za ubistvo. Od 43 izrečene smrtne kazne, desetorica njegovih branjenika su streljana, a tokom karijere izborio je 50 oslobađajućih presuda.

POLITIČKI I PROFESIONALNI DOPRINOS

Bio je jedan od osnivača Udruženja za borbu protiv smrtne kazne 1981. godine, kome nije odobren rad. Politički doprinos dao je 1990. godine kao predsednik obnovljene Narodne radikalne stranke, na čijem je čelu ostao do februara 1991. godine.

U dva navrata bio je predsednik Advokatske komore Srbije, od 1984. do 1986. i od 1988. do 1990. godine, a 1985. godine i prvi čovek Saveza advokatskih komora Jugoslavije. Za afirmaciju advokature dobio je Plaketu 1981. godine, Povelju Advokatske komore Srbije 1987, Povelju advokatske asocijacije Jugoslavije 1990. i Povelju Advokatske komore Crne Gore 1992. godine. Godine 2004. proglašen je zaslužnim građaninom Jagodine.

PEDAGOŠKA MISIJA I BIBLIOTEKA

Bio je član žirija Takmičenja u besedništvu na Pravnom fakultetu u Beogradu od početka održavanja obnovljenog ciklusa 1993. godine, a od 1996. godine učestvovao je u organizaciji i ocenjivanju nastupa studenata i na Pravnom fakultetu u Nišu, vršeći time značajnu pedagošku misiju, posebno obraćajući pažnju na takmičarsku disciplinu improvizacije.

Bio je počasni predsednik Skupštine Centra za besedništvo – Institutio oratoria. Odlikovan je Ordenom Svetog Save prvog reda Srpske pravoslavne crkve.

Njegovu bibliografiju čine dela Branio sam… 1–5 (1977, 1980, 1983, 1995, 1999), To sam rekao (1991, 1993), Reagovanja (1997) i Svedok istorije, u više knjiga (od 2004. godine). Bio je predsednik Odbora za izradu knjige Istorija jugoslovenske advokature i redaktor Istorije srpske advokature.

Veljko Guberina preminuo je u Beogradu 31. decembra 2016. godine.

Piše Oliver INJAC